باخچه‌ي هه‌رماني موكريان

كوردستان مه‌كۆي شێعر و خامه‌‌يه‌

جێگاي په‌خشان و وانه‌ و چامه‌يه‌
كاني سازگار و ديمه‌ني جواني

موسيقاي تاڤگه‌ و سروه‌ي به‌ياني
ئه‌مانه‌ هه‌مووي ئه‌ويني دڵن

ئاوێنه‌ي پاكي بێ‌گه‌ردي گوڵن
باغچه‌ي شاعيران وا پڕ له‌ رازه‌

پڕ له‌ گوڵي جوان، رازاوه‌ و تازه‌
مه‌ڵبه‌ندي زانين خۆشه‌ موكريان

جێگاي ئه‌ديب و حوزني موكريان
سڵاو مام هه‌ژار به‌ گه‌رمه‌ شينێ

هه‌واڵ بنێرێ بۆ مه‌م و زينێ
مه‌لاي جزيري و خه‌يام به‌ كوردي

زۆر بڵيندتره‌ له‌ چياي هه‌ڵگوردي
مامۆستاي شێعر هه‌ر ئه‌تۆي هێمن

ناڵه‌ي جودايي هه‌توانه‌ بۆ من
تاريك و روونت زه‌رياي بێ‌بنه‌

سه‌رچاوه‌ي روونه‌ وه‌ك ئاوي زنه‌
يادي به‌خێر بێ حافزي دانا

له‌ سه‌ختي ژينا، دوو چاوي دانا
بێ‌به‌هره‌ نه‌بوو بۆ كورده‌واري

دياري مه‌هابادي هێنا به‌ دياري
ئاخ بۆ ئاواتم له‌گه‌ڵ خاسه‌كه‌و

بێشكه‌ي ئازارم راژێنێ به‌ شه‌و
شێعري شاري دڵ مه‌رهه‌مي زامه‌

بۆ باسي جواني خامه‌كه‌م خامه‌
سواره‌ نوێخواز و شاعيري ناكام

رێبازي خۆي گرت تا گه‌ييه‌ ئاكام
خه‌وه‌به‌ردينه‌ له‌گه‌ڵ شێعري شار

گوڵي سه‌رچڵن له‌ باخچه‌ي به‌هار
وه‌ك به‌حري بێ‌بن غه‌واسي ئه‌وێ

مه‌له‌واني ئه‌وێ و له‌پێ نه‌كه‌وێ
نه‌سر و چيرۆكي قزڵجي جوانه‌

وه‌ك ئاوي هه‌ڵدێر ساف و ره‌وانه‌
داخ و مه‌خابن ئه‌و ژيره‌پياوه‌

له‌ دنياي ژينا قه‌ت نه‌حه‌ساوه‌
يادگاري هێدي كارواني خه‌ياڵ

زۆر به‌رزه‌فڕه‌ هه‌ڵۆي وا تيژباڵ
هه‌وێني ئه‌وين ده‌رسي نيشتمان

رندۆكي خامه‌ي له‌ چاوان رژان
شه‌ونم حه‌قيقي و كۆلكه‌زێڕينه‌

شێعري داره‌ بووز گه‌رمي ئه‌وينه‌
بێ‌سه‌ر و شوێنه‌ پسپۆڕي زمان

نامرێ و زيندووه‌ و تا ئاخر زه‌مان
قامووسي نووسي به‌ بيري وردي

زه‌بيحي ئه‌تۆ، بيرمه‌ندي كوردي
مه‌لاكه‌ريم و بووكي گۆڕستان

راوچي بێ‌وێنه‌ له‌ چيا و له‌ كوێستان

پێنووسي هه‌ستي وه‌سێتي ژيان

زيندووي كرده‌وه‌، رابردووي هه‌ستان
كێ هه‌ڵۆئاسا ژيا له‌ ژينا

موريدي حه‌قه‌ له‌ رێي ئه‌وينا
نامرێ له‌ مێژوو ناوي به‌ چاكه‌
كێ سه‌ربه‌ست ژيا، له‌سه‌ر ئه‌م خاكه‌

«...»

ده‌سته‌كانم دوو كۆترن

كه‌ ده‌نووكي خامه‌يان

بۆ چيمه‌ني سه‌وزي شێعر برد

ده‌ستي راوچي...

به‌ ره‌نگي سووري چاوي پێنووس

لێوي شێعر ده‌ڕێژن

بۆ زه‌ماوه‌ندي بووكي به‌ياني!

 

هه‌ڤاڵ

كه‌وشه‌كانم

ته‌نيا زۆردارێكن

بێ‌ئه‌وه‌ي ئێش و ئازاري

لاقه‌كانم بيستن

بۆ گۆڕه‌وشاري په‌نجه‌كان...

هه‌واڵي راستي گۆره‌وييه‌

له‌ كاتي گيان‌كه‌نيشتا نه‌بێ

ماڵاواليي ناكه‌ن

له‌ به‌ندي تاريكي قاچه‌كانمدا....

ده‌ريا

 خه‌وني بارانه‌

بۆ زه‌ماوه‌ندي خاك

سێڵاوێكي سه‌رشێتم

شه‌قاو شه‌قاو

به‌ ناو دار و به‌رد و رووباردا

له‌گه‌ڵ چه‌پڵه‌ڕێزاني

خيزه‌ڵان و هه‌ڵپه‌ڕكێي ماسيدا

سه‌فه‌ر ده‌كه‌م

بۆ ده‌ريا ــــــــــــــــ ده‌ريا

ئێمه‌ي خاوه‌ن مێژوو..

سه‌رچۆپي ده‌گرين

بۆ هه‌ر گێژه‌ڵووكه‌يه‌ك

به‌ بزه‌ي هه‌ر درزێك

بزه‌مان دێ

ده‌بينه‌ تاڤگه‌ي پێكه‌نين و

له‌ خۆشياندا بێهۆش ده‌بين

بۆ شايي شاي جنۆكان

ده‌بينه‌ قنگه‌لاشكي ده‌م گژه‌با

بۆ هه‌ر كوێي بردين

سه‌ما ده‌كه‌ين، هه‌ڵده‌په‌ڕين

بۆ ساته‌كان

كه‌ رێوي گۆرانيبێژ

لايه‌لايه‌ي بۆ كردين

په‌نجێره‌ي چاومان

هيچ نابيستێ

ده‌يبه‌ستين.

گوێچكه‌مان تاريكه‌ و

هيچ نابينێ

هه‌نگاوه‌كاني سێبه‌ري شه‌و

په‌پووله‌ي سه‌وزمان

په‌ڵه‌ هه‌ورێكه‌ سه‌رگه‌ردان

ده‌گه‌ڕێ گشت ئاسماني جيهان

بێ‌ئارامه‌

تا نه‌گاته‌وه‌ ئاسماني كوردستان

سنووري شاعير

سنووري شاعير دوور و درێژه‌

تاڵي و سوێري له‌ سه‌ر بچێژه‌

ره‌وڕه‌وه‌ي هيوا ده‌ڕوا بێ وه‌ستان

شه‌خته‌ي پايزي زوو دێ بۆ بێستان

بولبول و شاعير هه‌ر دوو هاوده‌ردن

هه‌ر دوو عاشقي ئازادي و هه‌ردن

بولبول گوڵاڵه‌ي باخي ژاكاوه‌

به‌ جه‌وري خه‌زان جه‌رگي سووتاوه‌

ئه‌منيش به‌ ئێش و ئازاري ئه‌وين

جه‌رگم سووتاوه‌ به‌ خوا كاك «ئه‌مين»[1]

وه‌رن ئه‌مين گيان له‌ گه‌ڵ «نيساري»[2]

وه‌ك هه‌ڵۆ بژين بۆ كورده‌واري

هه‌ر سێ تێكۆشين له‌ رێي نيشتمان

بۆ خۆشي ژيان، بوو به‌رزي ئينسان

مه‌ل كاتي به‌هار سه‌رخۆش و مه‌سته‌

شاعيريش كاتێ سه‌ري سه‌ربه‌سته‌

---

[1] - ئه‌مين گه‌رديگلاني

[2] - سه‌لاح نيساري

تيشكي به‌يان

 مه‌لي ئه‌سيري قه‌فه‌س كوا ئاو و داني ئه‌وێ

ئازادي كه‌ باڵ بگرێ، له‌ چيا ژياني ئه‌وێ

چيا و دۆڵ و دارستان، بێ‌ده‌نگي مه‌ل خامۆشه‌

ئاوازي خوڕه‌ي هه‌ڵدێر، مه‌لي خۆشخواني ئه‌وێ

گوڵاڵه‌ سووره‌ي دڵم، سووچي گوڵخاني ناوێ

پڕشنگي تيشكي هه‌تاو، نه‌رمه‌ باراني ئه‌وێ

«گوڵي»ش ئاره‌زووي وايه‌، به‌ هه‌وڵ و تێكۆشاني

تاريكي شه‌و لابه‌رێ، تيشكي به‌ياني ئه‌وێ

 

12/9/72

تاڤگه‌

 

جينگڵ ده‌ده‌م له‌ جێدا هه‌ر شه‌و تا به‌ياني

له‌ ێر ئه‌شكه‌نجه‌ و ئازار ده‌ناڵم له‌ ده‌مي ژاني

تۆز و گه‌ردي ته‌مباري گرتوويه‌ ئاوێنه‌ي دڵ

كوا په‌نجه‌ي نه‌رمي گوڵم بسڕێ غه‌ور و ته‌ماني

جه‌سته‌ي كز و بێ‌تينم سڕ بوو به‌ ده‌ردي دووري

كوا ئه‌ويني دڵدارم تيشكي روخساري جواني

له‌ به‌ر ورشه‌ي ئه‌ستێران رازونيازێ ده‌كه‌م

تاڤگه‌ي چاوه‌كانيشم به‌خوڕ دايدا باراني

فرمێسكي زامي شير كۆرپه‌ي ساواي بێنازه‌

كوا ده‌ستي دايكي هه‌ستم هه‌توان بكا زاماني

شاعيري ئه‌وينداريش به‌ سواري به‌ گۆراني

ملوانكه‌ي شێعري هۆني بۆ كۆرپه‌ي ساواي جواني

 

20/9/79

بۆ زانياري كوڕم

 

زانا گوڵه‌كه‌م گوێ راگره‌ بۆم

تا به‌ياني كه‌م ده‌ردي دڵي خۆم

بابت له‌ مێژه‌ به‌ تاسه‌ي تۆيه‌

هيوا و ئامانجي هه‌ناسه‌ي تۆيه‌

چاوت هه‌ڵێنه‌ بڕوانه‌ جيهان

تۆ رۆڵه‌ي كوردي وا له‌ كوردستان

نه‌مامي ساواي باغچه‌ي ئاواتم

هيواي داهاتووي خاك و وڵاتم

نه‌مامي شلكي به‌ رۆندكي چه‌م

ئاوه‌دێري كه‌م تا دێيه‌ به‌رهه‌م

له‌و وته‌ جوانه‌ گوێ بگره‌

به‌ نووكي خامه‌ بسێني تۆڵه‌

ئه‌من پێت ئه‌ڵێم رۆڵه‌ كه‌ ژيري

زانين فێر به‌ بۆ كاتي پيري

خوێندن چرايه‌ بۆ رێگاي ژيان

تاريكي لابه‌ وه‌ك تيشكي به‌يان

ساتێ ژياني ئازاد و سه‌ربه‌ستي

نه‌ك سه‌د ساڵ بژي به‌ ديلي و په‌ستي

بزه‌ي ژيله‌مۆ

 

دڵداره‌كان!!

گوڵ بۆنيان هه‌ناسه‌ي

خاكه‌.

په‌پووله‌ش رۆحيان

            بزه‌ي خاكه‌.

تاڤگه‌ چاويان به‌ كاني هه‌ڵدێ

دره‌خت

بۆ ماچي باران و

            ئاسمان بۆ كۆلكه‌زێڕينه‌.

مانگ ده‌فه‌يه‌ و

ئه‌ستێره‌كانيش ده‌روێش.

چراي دڵي شاعيرێك

            كز ده‌سووتێ!

ژيله‌مۆي بيره‌وه‌ريه‌كاني

له‌ ناخي كڵي نيوه‌گياندا

به‌ ده‌م پێنووسي شنه‌باي شێعرێكه‌وه‌

ژاني پشكۆي كوانووي زامه‌كاني

            ده‌گه‌شێته‌وه‌؟!!

خۆڵه‌مێشي له‌شي

له‌ ژێر پێي رێبوارێكي

            ماندوودا

            ده‌بێته‌ تۆز و

                        به‌ره‌و خوا سه‌فه‌ر ده‌كا!

رێگا دووره‌.... دوور

هه‌ر كۆچ ده‌كه‌ن....

هه‌تاو

كاني

دره‌خت

رۆحي سه‌وزيان

            باڵ ده‌گرێ

                        بۆ ئاوه‌داني...

جاڵجاڵووڵكه‌

له‌ به‌ر درگاي خه‌ياڵي شاعيرێكي

                                           ئه‌م سه‌رده‌مه‌

رايه‌ڵ و پۆي

            وشه‌ دۆزراوه‌كاني

                        مێژوو ده‌ته‌نێ.

 

شاعيريش

مه‌رگي وشه‌كان

له‌ به‌ر ده‌روازه‌ي

ئاوێنه‌ي روخساري

            شه‌هيدا!

گه‌رده‌لووله‌.... گه‌رده‌لووله‌

كه‌ گوڵێ سه‌ر ده‌بڕن

كه‌ بۆكڕووزي باڵي په‌پووله‌يه‌ك دێ

شه‌وه‌ژاني شه‌م و

ژاني توانه‌وه‌ ده‌يگرێ

كه‌ به‌ خه‌نجه‌ر تێله‌كاني

            قوڕگي كانياو ده‌بڕن

ئاسكي بزه‌ي لێوي راو ده‌كه‌ن

گه‌ڕي هه‌ڵپه‌ڕكێي تاڤگه‌ ده‌وێستێ

كه‌ دارستان

گه‌ڵايه‌كي هه‌ڵده‌وه‌رێ

كۆترێك

بۆ ‌پرسه‌ خه‌م دايده‌گرێ

كه‌ ئاسمان

به‌ر گولله‌ي قه‌ل ده‌درێ

په‌لكه‌زێڕينه‌ زامار ده‌بێ و

                                    هاواري بۆ عه‌رشي خوا ده‌با!!

كه‌ ده‌فه‌ي مانگ

ـ پرپره‌كاني ـ

            فرمێسك ده‌ڕێژن

ئه‌ستێره‌كان حاڵ ده‌يانگرێ و

            له‌ خۆ ده‌چن.

شاعيريش وه‌ختێ پێنووسه‌كه‌ي

بوو به‌ گۆچاني ده‌ستي كه‌سێ

چي وشه‌يه‌

چه‌مه‌رچۆپي بۆ ده‌گێڕن

ئــــاي.....

ئـــه‌گــه‌ر........

خاك؟!؟!؟

 

بۆكان 18/12/1382